ÂŞIK RUHSATÎ (1835-1911)

       ÂŞIK RUHSATÎ (1835-1911): Kangal’ın Deliktaş nahiyesinde doğan âşığın doğum tarihi konusunda ihtilafl ar yaşanmış olsa da, âşık hakkında kapsamlı bir çalışma yapan Doğan Kaya kitabında âşığın 1835 ve 1911 tarihleri arasında yaşadığını şüpheye gerek olmayacak şekilde belirtmiştir. Kangallı âşıkların en büyüklerinden biri olan Ruhsatî tanıtım konusunda en şanslı olanlarındandır. Ünlü sanatçılar tarafından seslendirilen “Deli Gönül” adlı türküsü herkesçe bilinir. Hakkında birçok çalışma yapılmıştır.

      Anne ve babasını küçük yaşlarda kaybeden âşık iyi bir tahsil alamamıştır. Fakat yeterli tahsil almamasına rağmen Arapça’ya ve dile vakıftır. Ebcet hesabını iyi bilmektedir. Eski Arap hikâyelerinden olan ve liyâkatsiz bir kadının kötü yönetimi sonucu toplumda oluşan çöküntüyü anlatan “Uğru İle Kadı” hikâyesini aruz ile nazma çekmiştir. Bu da, şiirlerini hece ile söyleyen âşığın aruza da hâkim olduğunu göstermektedir.

      Ruhsatî dört defa evlenmiş, bu evliliklerden 23 çocuğu olmuştur. Hanımları ve çocuklarının bazıları âşık hayattayken vefat etmiş, bu ölümler âşığı derinden etkilemiştir. Özellikle, kendi gibi âşık olan oğlu Ali’nin (Âşık Minhaci) genç yaşta ölümü Ruhsatî’yi çok etkilemiştir. Çok çileli ve fakir bir hayat süren Ruhsatî, çocuk yaşta babasını kaybetmesinden sonra birçok işte çalışır. Bir süre Delikteşlı Ali Ağa isimli ağanın yanında azaplık yapmış; rençperlik, çobanlık, duvarcılık gibi işlerle geçimini sağlamaya çalışmıştır. Ömrünün son zamanlarında köyünde imamlık yapmıştır. Aslında isyancı bir kişiliği olmamasına rağmen Ruhsatî, yazdığı bir deyişten dolayı da bir süre hapis yatmıştır. Ruhsatî, bâdeyi Kertme köyü mezrasında uykuya daldığı sırada pirlerin elinden içtiğini söylemiştir. Bâdeyi içen âşığa peşinden koşacağı, âşık olacağı “güzel” gösterilmemiştir. “Bismillah” diyerek “Hakk Âşığı” olmuştur. Ruhsatî’nin bir rüyasını anlatmasından sonra Şeyh İbrahim Efendi “Sana ruhsat verildi, bundan sonra şiirlerinde Ruhsatî mahlasını kullan.” demesinden sonra bu mahlası kullanır. Nakşibendi olan Ruhsatî köylüleri ve çevre köylerce de, çeşitli anlatılara (keramet) dayandırılarak “veli” olarak bilinir. Nakşibendi olan âşık saz çalmaz, irticalen söyler.

Devamı...